San Markus listritu (Anqash)Yyqmf zKzKz iGK
| ||
|---|---|---|
| ||
| San Markus, San Markus distritu | ||
| Wari pruwinsya | Wallqanqa | |
 | ||
 | ||
| Unancha | ||
 | ||
| . | ||
| Mama llaqta |  Piruw
| |
| Tinkurachina siwikuna | ||
| Uma llaqta | San Markus | |
| Suyu | Anqash suyu | |
| Pruwinsya | Wari pruwinsya | |
| Simikuna | qhichwa simi, kastilla simi | |
| Runakuna | 13.607 (2007) | |
| Runa ñit'inakuy | - runa / km² () | |
| Hallka k'iti kanchar | 556,75 km² | |
| Hanaq kay | 2.964 m | |
| Kamasqa wata | ||
| Kuraka | Felix Melecio Solorzano Leyva | |
| Llaqtakuna | ||
| Karu rimay yupay | ||
| Pacha suyu | UTC-5 | |
| Qhichwa simipi llika tiyanan | ||
| Kastilla simipi llika tiyanan | munihuari.gob.pe | |
San Markus listritu (kastilla simipi: Distrito de San Marcos) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wari pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa San Markus llaqtam.
Yuyarina
- 1 Maymanta pachan sutin
- 2 Allpa saywachi
- 3 Waki
- 3.1 Simikuna
- 3.2 Llaqtap amachana santun
- 4 Kaypipas qhaway
- 5 Pukyukuna
- 6 Hawa t'inkikuna
Maymanta pachan sutin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pachan sutin kasqa Allawka Pinku; chay nin allawka = lado derecho, pinku = techo, parte superior. Chay suti kan chakrat rantikur, qur qillqankupi. Pinku hatun ayllu runakunas sumaq chaskiyanku inkakunata, chay nin Inka Qarsilasu Wiqa, huk hatun ayllukunawan maqananku.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Warmichillashqa (Huarmichillashga) (+4.800 m)
- Quchakuna: Anta Mina qucha - Q'anrash qucha - Ninaqucha - Wachuqucha
- Mayukuna: Musna mayu
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
| Distritu / Pruwinsya | Kastilla simita rimaqkuna /1 | % | Indihina simita rimaqkuna /1, /2 | % |
|---|---|---|---|---|
| San Marcos distritu | 3,353 | 27.1 | 8,981 | 72.6 |
| Wari pruwinsya | 11,703 | 20.9 | 44,031 | 78.8 |
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pirigrina Pallan
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wantar Chawin (Wantar Chawin distritupi)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.inei.gob.pe/
- Piruwpi pruwinsyakuna distritukunapas: Yupaykuna (INEI)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Anqash suyu
|
Anqash suyup distritunkuna | 
|
|---|---|---|
| Ayha pruwinsya: Ayha | La Merced | Quris | Sukcha | Waqllan | ||
| Antonio Raymondi pruwinsya: | Aqsu | Chaqchu | Chinkas | Llamillin | Mirgas | Runtuy | ||
| Asunsyun pruwinsya: | Aquchaka | Chakas | ||
| Bolognesi pruwinsya: Abelardo Pardo Lezameta | Akya | Antonio Raymondi | Chikyan | Kanis | Mankas | Paqllun | Pawqarwara | Qaqaqay | Qullqiyuq | Qurpanki | Wallanka | Wasta | Wayllakayan | Tikllus | ||
| Carlos Fermin Fitzcarrald pruwinsya: San Luis| San Nicolás | Yawya | ||
| Kasma pruwinsya: Buena Vista Alta | Kasma | Comandante Noel | Yawtan | ||
| Kurunku pruwinsya: Aqu | Kurunku | Kuska | La Pampa | Pampas | Yanaq | Yupan | ||
| Mariscal Luzuriaga pruwinsya: Eleazar Guzmán Barrón | Fidel Olivas Escudero | Kaska | Llama | Llumpa | Lukma | Musga | Pisqupampa | ||
| Pallasqa pruwinsya: Bolognesi | Kunchuku | Laqapampa | Llapu | Pallasqa | Pampas | Qawana | Santa Rosa | Tawqa | Wakaschuqi | Wantuwal | ||
| Pumapampa pruwinsya: Kinwapampa | Parupampa | Pumapampa | Wayllan | ||
| Qarwa pruwinsya: Amashca | Anta | Aqupampa | Ataquero | Marcará | Paryawanka | Qarwa | San Miguel de Aco | Shilla | Tinku | Yunka | ||
| Rikuway pruwinsya: Ichik Pampas | Llaqllin | Marka | Pararin | Qataq | Qutaparaqu | Rikuway | Tapaqucha | Tikapampa | Wayllapampa | ||
| Santa pruwinsya: Cáceres del Perú | Chimputi | Maqati | Muru | Musuq Chimputi | Nipiña | Quyshqu | Samanco | Santa | ||
| Siwas pruwinsya: Aqupampa | Chinkalpu | Chullin | Kashapampa | Kichis | Raqash | Shiqshipampa | Siwas | Ullulluku | Wayllapampa | ||
| Uqrus pruwinsya: Acas | Kashamarkilla | Llipa | Qarwapampa | Quchas | Qunqas | San Cristóbal de Raján | San Pedro | Santiago de Chilcas | Uqrus | ||
| Waras pruwinsya: Independencia | Jangas | La Libertad | Pampas | Paryaqutu | Pira | Quchapampa | Qullqapampa | Tarika | Ulliru | Wanchay | Waras | ||
| Wari pruwinsya: Anra | Masin | Pawqas | Puntu | Qaqay | Rapayan | Rawapampa | San Marcos | San Pedro de Chana | Uqu | Wachis | Wakchis | Wakachi | Wantar Chawin | Wantar | Wari | ||
| Warmiy pruwinsya: Machaqway | Malwas | Quchapitiq | Warmiy | Wayan | ||
| Waylas pruwinsya: Matu | Pamparumas | Qaras | Qispillaqta / Pueblo Libre| Santa Krus | Santo Toribio | Wallanka | Wata | Waylas | Yuraqmarka | ||
| Yunkay pruwinsya: Kaskapara | Manqus | Mataqutu | Qillu | Ramrahirka | Shupluy | Yanama | Yunkay |
|
Anqash suyu |
|
|---|---|---|
| Uma llaqta: Waras | ||
| Pruwinsyakuna: Antonio Raymondi • Asunsyun • Ayha • Bolognesi • Carlos Fermín Fitzcarrald • Kasma • Kurunku • Pallasqa • Pisqupampa • Pumapampa • Qarwa • Rikuway • Santa • Siwas • Uqrus • Waras • Wari • Warmiy • Waylas • Yunkay | ||
| Amachasqa sallqa suyukuna: Waskaran mamallaqta parki • Waywash walla amachasqa allpa | ||
| Urqukuna / Wallakuna: Awkillu • Artisanrahu • Chakrarahu • Champara • Chinchiy • Chawpikallki • Churup urqu • Hirishhanka • Ishinka • Kanchas • Kashan • Kayish • Kitarahu • Matarahu • Mururahu • Pallqarasu • Pastururi • Paqtsarahu • Pisqu urqu • Punkus • Pukahirka • Pukaranra • Pumapampa urqu • Pumpuyaq • Qaras • Pamparahu • Pukarahu • Qiwllarahu • Quñuqranra • Ranrapallqa • Rasaq • Runtuy • Ruriqucha • Shuyturahu • Suyruqucha rahu • Tawllirahu • Tuku • Tullparahu • Tuqllarahu • Ulta • Uqshapallqa • Uruashraju • Urus • Wallqan • Wantsan • Waskaran • Yanaphaqcha • Yanarahu (Llankanuku) • Yerupaja ••• Waywash walla • Yana Walla • Yuraq Walla | ||
| Quchakuna: Arwayqucha • Awkillu qucha • Churup qucha • Higin qucha • Kulliqucha • Llankanuku quchakuna • Muruqucha • Pallqaqucha • Parun qucha • Pilaqatu • Qanchisqucha • Qiruqucha • Qucha 69 • Qunuqucha • Rahukulta qucha • Suyruqucha • Tiqllu | ||
| Mayukuna: Aynin mayu • Kasma mayu • Marañun mayu • Musna mayu • Patiwillka mayu • Puchka mayu • Qillqay mayu • Santa mayu • Urqumayu • Warmiy mayu | ||
| Anqash suyupi rimaykuna: Anqash rimay • kastilla • qhichwa | ||
| Mawk'a llaqtakuna: Chankillu • Kitarawaqachiqpa mach'aynin • Pañamarka • Sechín • Wantar Chawin • Willkawasi | ||
| Karu puriy: Kunchuku Qhichwa • Waylas • Yuraqwat'a |
|
Suyukuna (Piruw) | 
|
|---|---|---|
| Amarumayu · Anqash · Apurimaq · Ariqipa · Ayakuchu · Ika · Kashamarka · Lampalliqi · Lima · Luritu · Mayutata · Muqiwa · Pasqu · Piwra · Punu · Qispi Kay · Qusqu · San Martín · Sunin · Taqna · Tumpis · Ukayali · Wankawillka · Wanuku |